Wszawica u dzieci – jak wygląda i jak ją rozpoznać?

Wszawica u dzieci to częsty problem w przedszkolach i szkołach, który nie wynika z braku higieny. Najłatwiej rozpoznać ją po żywych, ruchliwych wszach oraz gnidach mocno przytwierdzonych do włosów, szczególnie za uszami i na karku.

Jak wygląda wesz i gnida?

Dorosła wesz głowowa ma zwykle około 2–3 mm długości. Jej ciało jest spłaszczone, jasne, białawe lub brunatne, a ubarwienie może zależeć od tego, czy niedawno żerowała. Nie ma skrzydeł i nie skacze. Porusza się, pełzając po włosach i skórze głowy.

Gnida to jajo wszy. Przypomina małą białawą, żółtawą albo brązową kropkę i jest przyklejona do pojedynczego włosa blisko skóry. W przeciwieństwie do łupieżu nie daje się łatwo strzepnąć ani zsunąć palcami. Najczęściej znajduje się ją przy nasadzie włosów, za uszami i na karku.

Podczas oglądania głowy zwróć uwagę na następujące cechy:

• Wesz ma około 2–3 mm, jest jasna lub brunatna i porusza się pełzając.
• Gnida jest drobnym jajem mocno przytwierdzonym do włosa.
• Najwięcej pasożytów i jaj można znaleźć za uszami, na karku oraz przy linii włosów.
• Żywa wesz porusza się, natomiast sama obecność łuszczących się fragmentów skóry nie potwierdza wszawicy.

Najczęstszy problem diagnostyczny polega na pomyleniu gnid z łupieżem. Pomaga proste porównanie:

Jak sprawdzić głowę dziecka?

Najlepiej przeprowadzić oględziny w dobrym świetle, przy użyciu grzebienia o bardzo gęstych zębach. Rozczesywanie nad białą kartką lub jasnym ręcznikiem ułatwia zauważenie owada albo jego pozostałości.

1. Posadź dziecko w jasnym miejscu i dokładnie rozdziel włosy na małe pasma.
2. Obejrzyj skórę głowy, zwłaszcza kark, okolice za uszami, skronie i linię włosów.
3. Przeczesuj każde pasmo od samej nasady aż po końce, prowadząc grzebień nad białą kartką.
4. Sprawdź, czy na włosach w pobliżu skóry znajdują się mocno przytwierdzone drobinki albo poruszające się owady.
5. Jeśli włosy są bardzo gęste, wykonuj badanie małymi partiami i powtórz je po dokładnym rozczesaniu.

Samo znalezienie pojedynczej białej łuski nie oznacza jeszcze wszawicy. Najpewniejszym potwierdzeniem jest żywa wesz. Gnidy blisko skóry również silnie wskazują na zakażenie, szczególnie gdy występują razem ze świądem.

Jakie objawy towarzyszą wszawicy?

Najczęstszym objawem jest intensywny, uporczywy świąd skóry głowy. Dziecko może często drapać kark, okolice za uszami lub skronie, być rozdrażnione i mieć trudności z zasypianiem. U części dzieci świąd pojawia się dopiero po pewnym czasie, dlatego brak drapania nie wyklucza wszawicy.

Na skórze mogą powstać zaczerwienienia i przeczosy, czyli uszkodzenia spowodowane drapaniem. Uszkodzona skóra łatwiej ulega nadkażeniu. Jeśli pojawi się ropa, sącząca wydzielina, silny stan zapalny lub bolesne rany, potrzebna jest konsultacja lekarska.

Co zrobić po wykryciu wszy?

Po potwierdzeniu wszawicy zastosuj preparat z apteki przeznaczony do leczenia wszawicy głowowej. Postępuj dokładnie według instrukcji producenta, ponieważ sposób użycia i konieczność powtórzenia zabiegu zależą od konkretnego produktu. Po kuracji włosy warto dokładnie wyczesać gęstym grzebieniem, aby usunąć martwe wszy i gnidy.

Nie trzeba golić dziecku głowy. Skrócenie włosów może ułatwić oględziny i wyczesywanie, ale nie jest konieczne. Nie stosuj też przypadkowych domowych mikstur. Mogą podrażnić skórę, a ich skuteczność w zwalczaniu wszy jest niepewna.

W domu wykonaj podstawowe czynności ograniczające ryzyko ponownego kontaktu z pasożytami:

• Sprawdź głowy wszystkich domowników, nawet jeśli nie mają objawów.
• Wypierz pościel, ręczniki, czapki i ubrania używane przez dziecko w temperaturze 60°C, jeśli pozwala na to ich oznaczenie.
• Wyczyść grzebienie, szczotki, spinki i gumki, które miały kontakt z włosami dziecka.
• Nie pożyczajcie sobie nawzajem czapek, szczotek, grzebieni, ręczników ani akcesoriów do włosów.

O wykryciu wszawicy poinformuj placówkę, do której uczęszcza dziecko, aby inne rodziny mogły sprawdzić głowy. Wszawica nie jest powodem do wstydu. Szybkie rozpoznanie, leczenie zgodne z instrukcją i sprawdzenie całego domu zwykle wystarczają, aby przerwać problem.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.