Dom i szkoła

Rewalidacja w przedszkolu – co to znaczy i na czym polega?

Napisał(a) 4 min czytania
Jasna i przyjazna sala przedszkolna z pomocami edukacyjnymi i zabawkami sensorycznymi wspierającymi rozwój dziecka.
Grafika wygenerowana przez AI

Rewalidacja w przedszkolu to specjalistyczne zajęcia dla dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Ich celem jest rozwijanie mocnych stron, usprawnianie trudniej funkcjonujących obszarów i zwiększanie samodzielności dziecka. Wymiar zajęć wynosi co najmniej 2 godziny tygodniowo.

Czym jest rewalidacja w przedszkolu?

Rewalidacja jest systematycznym wsparciem edukacyjnym i terapeutycznym, dostosowanym do możliwości oraz potrzeb konkretnego dziecka. Nazwa wywodzi się od łacińskich słów re – ponownie oraz validus – silny. Nie oznacza jednak „leczenia” dziecka. Chodzi o rozwijanie jego potencjału i ułatwianie funkcjonowania w grupie, podczas zabawy oraz w codziennych czynnościach.

Zajęcia mogą dotyczyć komunikacji, relacji społecznych, koncentracji, rozwoju poznawczego, samodzielności, emocji, koordynacji ruchowej albo sprawności manualnej. Ich cele powinny wynikać z orzeczenia, rozpoznanych potrzeb dziecka oraz ustaleń zawartych w IPET, czyli Indywidualnym Programie Edukacyjno-Terapeutycznym.

Kto ma prawo do rewalidacji?

Warunkiem organizacji rewalidacji jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność. Sama diagnoza, opinia z poradni psychologiczno-pedagogicznej, trudności w nauce czy problemy emocjonalne nie wystarczają do przyznania tych zajęć.

Do grup dzieci, które mogą korzystać z rewalidacji, należą między innymi:

  • Dzieci w spektrum autyzmu, w tym z zespołem Aspergera.
  • Dzieci z niepełnosprawnością intelektualną.
  • Dzieci z niepełnosprawnością ruchową, także z afazją.
  • Dzieci niewidome, słabowidzące, niesłyszące lub słabosłyszące.
  • Dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Dziecko, które ma wyłącznie opinię poradni albo korzysta z pomocy psychologiczno-pedagogicznej, może otrzymać inne formy wsparcia, na przykład zajęcia logopedyczne, korekcyjno-kompensacyjne lub zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne. Nie są one jednak rewalidacją.

Rewalidacja a pomoc psychologiczno-pedagogiczna

Te dwa rodzaje wsparcia często są mylone, ponieważ mogą być prowadzone przez podobnych specjalistów i dotyczyć zbliżonych trudności. Mają jednak inną podstawę organizacji i obejmują różne grupy dzieci.

Cecha Rewalidacja Pomoc psychologiczno-pedagogiczna
Podstawa Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność Rozpoznane potrzeby dziecka, trudności lub opinia poradni, zależnie od formy pomocy
Odbiorcy Dzieci z niepełnosprawnością posiadające wymagane orzeczenie Wszystkie dzieci, które potrzebują wsparcia, także dzieci z orzeczeniem
Cel główny Usprawnianie zaburzonych funkcji, rozwijanie potencjału i samodzielności Pomoc w trudnościach edukacyjnych, emocjonalnych, społecznych lub komunikacyjnych
Relacja między formami Stanowi odrębną formę wsparcia Może być organizowana równolegle z rewalidacją

Oznacza to, że dziecko z orzeczeniem może mieć zarówno rewalidację, jak i zajęcia organizowane w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Jedna forma nie zastępuje drugiej.

Jak wyglądają zajęcia rewalidacyjne?

Nie ma jednego programu rewalidacji dla wszystkich dzieci. Zajęcia powinny być indywidualizowane, a ich forma może być indywidualna lub grupowa. O wyborze decydują potrzeby dziecka, zalecenia zawarte w orzeczeniu oraz ustalenia zespołu pracującego z dzieckiem. Mała grupa może być dobrym rozwiązaniem na przykład przy rozwijaniu komunikacji i umiejętności społecznych.

W przedszkolu zajęcia często przyjmują formę zabawy, ćwiczeń praktycznych i pracy z pomocami dydaktycznymi. Mogą obejmować:

  • Ćwiczenia komunikacyjne, dialog, gesty lub komunikację wspomagającą i alternatywną.
  • Zabawy rozwijające rozpoznawanie emocji, współpracę i rozumienie sytuacji społecznych.
  • Ćwiczenia koncentracji, pamięci, spostrzegania i koordynacji wzrokowo-ruchowej.
  • Trening samodzielności, sprawności manualnej, ruchowej lub orientacji w przestrzeni.
  • Aktywności wspierające rozwój mowy, funkcji poznawczych i uczestnictwo w życiu grupy.

Przykładowo u dziecka w spektrum autyzmu zajęcia mogą skupiać się na komunikacji i relacjach społecznych. Dziecko z niepełnosprawnością wzrokową może potrzebować ćwiczeń orientacji przestrzennej, a dziecko z zaburzeniami mowy – komunikacji alternatywnej. Zakres wsparcia nie wynika wyłącznie z rodzaju diagnozy, lecz z rzeczywistych potrzeb dziecka.

Czas i prowadzący

Minimalny wymiar rewalidacji wynosi 2 godziny tygodniowo na dziecko. W przedszkolu pojedyncze zajęcia powinny być dostosowane do wieku i możliwości psychofizycznych dzieci. Zwykle trwają około 15 minut w przypadku dzieci w wieku 3–4 lat oraz około 30 minut w przypadku dzieci w wieku 5–6 lat. Ustalony tygodniowy wymiar może być dzielony na krótsze spotkania, jeśli służy to koncentracji i wydolności dziecka.

Zajęcia prowadzi nauczyciel lub specjalista z kwalifikacjami odpowiadającymi potrzebom dziecka. W zależności od rodzaju niepełnosprawności może to być pedagog specjalny, oligofrenopedagog, tyflopedagog, surdopedagog, logopeda, psycholog lub inny specjalista, jeśli ma kwalifikacje właściwe do danego rodzaju zajęć. Ostateczną ocenę kwalifikacji osoby prowadzącej przeprowadza dyrektor przedszkola.

Forma zajęć powinna wynikać z potrzeb dziecka, a nie wyłącznie z możliwości lokalowych lub organizacyjnych przedszkola.

Jaką rolę ma rodzic?

Rodzic może zapytać przedszkole, jakie cele zapisano dla dziecka w IPET, kto prowadzi zajęcia, jak często się odbywają i w jaki sposób monitorowane są postępy. W dokumentacji związanej z kształceniem specjalnym mogą pojawić się także ustalenia wynikające z WOPFU, czyli Wielospecjalistycznej Oceny Poziomu Funkcjonowania Ucznia.

Współpraca z domem pomaga przenosić ćwiczone umiejętności do codziennych sytuacji. Specjalista może wskazać rodzicom proste sposoby wspierania komunikacji, samodzielności czy regulowania emocji podczas zabawy i rutynowych czynności. Nie chodzi o powtarzanie zajęć w domu, lecz o spójne reagowanie dorosłych.

Rewalidacja jest prawem dziecka wynikającym z posiadanego orzeczenia, a nie dodatkową usługą zależną od uznania placówki. Najlepsze efekty przynosi wtedy, gdy przedszkole, specjaliści i rodzice wspólnie ustalają cele oraz regularnie sprawdzają, czy przyjęte formy wsparcia odpowiadają aktualnym potrzebom dziecka.

Czytaj dalej w tym dziale