Zabawy i zagadki

Pracowity jak mrówka – scenariusz zajęć w przedszkolu

Napisał(a) 4 min czytania
Mrówka niosąca zielony liść na leśnym podłożu w promieniach porannego słońca. Ilustracja pracowitości owadów.

Zajęcia „Pracowity jak mrówka” łączą poznawanie przyrody z ruchem, rozmową i pracą plastyczną. Dzieci dowiadują się, gdzie żyją mrówki, jak współpracują i dlaczego nie należy niszczyć mrowisk. Temat pomaga także rozwijać szacunek do małych organizmów oraz uczy działania w grupie.

Cele i przygotowanie do zajęć

Scenariusz jest przeznaczony dla dzieci w wieku 3–5 lat. Zajęcia można przeprowadzić w sali, a obserwację mrówek zorganizować na bezpiecznym terenie ogrodu lub placu przedszkolnego.

Dziecko:

  • poznaje podstawowe informacje o życiu mrówek i ich mrowisku,
  • rozumie, że mrówki współpracują przy budowie domu i zdobywaniu pożywienia,
  • wie, że mrówki pomagają przyrodzie, między innymi usuwają martwe szczątki i roznoszą nasiona,
  • ćwiczy spostrzegawczość, koordynację ruchową, liczenie i sprawność manualną,
  • uczestniczy we wspólnej zabawie i respektuje ustalone zasady,
  • kształtuje szacunek wobec owadów i innych małych zwierząt.

Do przeprowadzenia zajęć przygotuj:

  • ilustracje mrówek i mrowiska albo pacynki,
  • krótką bajkę, opowiadanie lub teatrzyk o mrówkach,
  • naturalne materiały, takie jak mech, suche igły, drobne gałązki i nasiona,
  • kredki, kartki, plastelinę lub farby,
  • korki po butelkach i patyczki do układania mrówki,
  • muzykę do zabawy ruchowej,
  • obręcze, szarfy albo kartki wyznaczające trasę.

Plan zajęć w skrócie

Czas Działanie Cel Materiały
5 minut Powitanie i wprowadzenie do tematu Skupienie uwagi dzieci Pacynka lub ilustracja mrówki
10 minut Bajka, teatrzyk i rozmowa Poznanie życia mrówek i znaczenia współpracy Pacynki, obrazki, opowiadanie
8 minut Obserwacja ilustracji lub mrówki Rozwijanie spostrzegawczości i szacunku do przyrody Fotografie, lupa, naturalne otoczenie
8 minut Wyścigi mrówek i zabawa rytmiczna Ćwiczenie równowagi i koordynacji Muzyka, wyznaczona trasa
12 minut Praca plastyczna lub konstrukcyjna Rozwijanie sprawności manualnej Kredki, kartki, korki, patyczki
5 minut Quiz i zakończenie Utrwalenie wiadomości Obrazki prawda–fałsz

Przebieg zajęć krok po kroku

  1. Powitanie i zagadka. Nauczyciel pokazuje obrazek lub pacynkę i mówi: „Mała, czarna, szybko chodzi, w mrowisku mieszka i wszystkim pomaga”. Dzieci odgadują, że chodzi o mrówkę. Następnie nauczyciel wyjaśnia powiedzenie „pracowity jak mrówka” – oznacza ono osobę, która chętnie wykonuje zadania i nie rezygnuje z pracy.
  2. Bajka albo teatrzyk „Sprawa zniszczonego mrowiska”. Po obejrzeniu przedstawienia nauczyciel pyta dzieci, kto mieszkał w mrowisku, co je zniszczyło i jak można było pomóc mrówkom. Rozmowa powinna prowadzić do prostego wniosku, że mrowisko jest domem owadów i nie wolno go rozkopywać ani deptać.
  3. Poznawanie życia mrówek. Dzieci oglądają fotografie i opisują wygląd owada. Można powiedzieć, że mrówka ma głowę, tułów, odwłok i sześć nóg. Na głowie ma czułki, dzięki którym rozpoznaje zapachy i łatwiej znajduje drogę. Mrówki żyją w mrowisku, pracują razem, przenoszą materiały i pomagają utrzymać porządek w lesie. W przyrodzie usuwają martwe szczątki, zjadają niektóre szkodniki i roznoszą nasiona.
  4. Zabawa „Wyścigi mrówek”. Dzieci pokonują wyznaczoną trasę małymi krokami, tak aby pięta dotykała palców. Nie trzeba akcentować rywalizacji. Można zaprosić dzieci do wspólnego przenoszenia „igieł” z jednego miejsca do drugiego albo przejścia po trasie bez dotykania jej brzegów.
  5. „Maszerują mrówki”. Przy muzyce dzieci poruszają się po sali. Na przerwę w nagraniu wykonują zadanie: zbierają przygotowane gałązki do pojemnika, układają je przy umownym mrowisku, rozsiewają papierowe nasiona albo pokazują, jak mrówki przenoszą ciężar. Każde zadanie warto poprzedzić krótkim pokazem.
  6. Praca „Mrówka i mrowisko”. Dzieci rysują owada i jego dom, lepią mrówkę z plasteliny albo układają ją z korków i patyczków. Młodsze dzieci mogą policzyć trzy korki potrzebne do zbudowania ciała. Starsze mogą policzyć nogi i dorysować korytarze mrowiska.
  7. Quiz na zakończenie. Nauczyciel odczytuje zdania, a dzieci pokazują kciukiem, czy są prawdziwe. Przykłady: „Mrówki mieszkają w mrowisku”, „Mrówki produkują masło”, „Mrówki mogą pomagać w oczyszczaniu lasu”, „Mrowiska wolno niszczyć”. Na koniec dzieci mówią, jak należy zachować się przy znalezionym mrowisku.

Wskazówki dla nauczyciela

Najmłodsze dzieci nie potrzebują wielu szczegółów biologicznych. Wystarczy, że zapamiętają, iż mrówka mieszka w mrowisku, ma sześć nóg, pracuje z innymi i zasługuje na ochronę.

W grupie trzylatków najlepiej oprzeć zajęcia na ruchu, naśladowaniu i prostych pytaniach. Dzieci mogą wskazywać mrówkę na obrazku, przenosić lekkie materiały i układać ciało owada z trzech elementów. Pięciolatki mogą porównywać wielkość mrówek, liczyć nogi, układać prostą historyjkę obrazkową i wyjaśniać, dlaczego współpraca ułatwia pracę.

Podczas obserwacji na zewnątrz dzieci powinny pozostać w wyznaczonym miejscu. Nie należy pozwalać im dotykać owadów, wkładać patyków do mrowiska ani podchodzić zbyt blisko. Jeśli dziecko boi się mrówek, nie zmuszaj go do obserwacji. Może oglądać zdjęcie, prowadzić rozmowę albo wykonać pracę plastyczną.

Nie trzeba organizować wyścigu na czas. W wielu grupach lepiej sprawdzi się wspólne zadanie, w którym wszystkie dzieci pomagają zbudować mrowisko. Dzięki temu temat pracowitości łączy się z ważniejszym przesłaniem – każdy może zrobić coś dla wspólnego celu, a przyrodę poznajemy bez jej niszczenia.

Czytaj dalej w tym dziale