Ciąża i poród

Co robić, gdy niemowlę budzi się płacząc?

Napisał(a) 4 min czytania
Przytulny pokój dziecięcy w nocy z łóżeczkiem i fotelem do karmienia, tworzący atmosferę spokoju i ukojenia.

Gdy niemowlę budzi się z płaczem, najpierw sprawdź głód, pieluszkę, temperaturę i oznaki bólu. Podejdź spokojnie, ogranicz światło i hałas, a następnie zapewnij dziecku bliskość. Większość takich pobudek ma przejściową przyczynę, ale nietypowy płacz lub objawy choroby wymagają kontaktu z lekarzem.

Co może być przyczyną nocnego płaczu?

Nocne wybudzenia są częścią rozwoju niemowlęcia. Dziecko może płakać, bo jest głodne, ma mokrą pieluszkę, odczuwa dyskomfort albo potrzebuje kontaktu z opiekunem. Przyczyną bywają też ząbkowanie, gazy, infekcja lub zbyt wysoka albo zbyt niska temperatura w pokoju. Sam płacz nie oznacza, że robisz coś nieprawidłowo.

Poniższa tabela pomaga szybko uporządkować najczęstsze możliwości:

Objaw Możliwa przyczyna Co zrobić
Dziecko szuka piersi lub butelki, porusza ustami Głód Zaproponuj karmienie zgodnie z rytmem i potrzebami dziecka.
Mokra lub zabrudzona pieluszka, wiercenie się Dyskomfort Sprawdź pieluszkę, ubranie i ułożenie w łóżeczku.
Rozdrażnienie, ślinienie, wkładanie rąk do buzi Ząbkowanie Zapewnij bliskość i postępuj zgodnie z zaleceniami pediatry dotyczącymi łagodzenia bólu.
Napinanie brzucha, podkurczanie nóg, gazy Dolegliwości brzuszne Przytrzymaj dziecko pionowo po karmieniu i obserwuj, czy objawy ustępują.
Spocona skóra, chłodne dłonie lub wyraźne rozgrzanie Niewłaściwa temperatura Sprawdź kark dziecka i dostosuj ubranie oraz warunki w pokoju.
Krzyk w pierwszej części nocy, dezorientacja, brak kontaktu Lęk nocny, częstszy u starszych dzieci Zadbaj o bezpieczeństwo i nie próbuj budzić dziecka na siłę.

Co zrobić po wejściu do pokoju?

Spokój opiekuna pomaga ograniczyć liczbę bodźców. Nie zapalaj od razu mocnego światła, nie podnoś głosu i nie wykonuj gwałtownych ruchów. Postępuj w stałej kolejności:

  1. Obserwuj dziecko przez chwilę i oceń, czy oddycha swobodnie oraz czy nie ma oznak bólu.
  2. Sprawdź pieluszkę, głód, temperaturę ciała i komfort ubrania.
  3. Weź niemowlę na ręce, jeśli potrzebuje bliskości, i mów cicho, spokojnym głosem.
  4. Jeśli podstawowe potrzeby są zaspokojone, zastosuj jeden łagodny bodziec, na przykład delikatne kołysanie albo cichy, jednostajny szum.
  5. Po uspokojeniu odłóż dziecko do własnego łóżeczka na plecy.

Pomocna może być metoda 5S, obejmująca owinięcie, ułożenie na boku lub brzuchu podczas trzymania, szum, kołysanie i ssanie. Pozycja na boku lub brzuchu może służyć wyłącznie do uspokajania pod bezpośrednim nadzorem dorosłego. Do snu niemowlę zawsze odkładaj na plecach, na twardym, płaskim materacu, bez luźnych poduszek, koców i zabawek.

Wyciszanie może obejmować:

  • Owinięcie – tylko u dziecka, które nie próbuje się jeszcze obracać, z zachowaniem swobody oddychania i bioder.
  • Jednostajny szum – cichy i ustawiony z dala od głowy dziecka.
  • Rytmiczne kołysanie – delikatne, bez potrząsania.
  • Bliskość i ssanie – karmienie lub smoczek, jeśli dziecko korzysta z niego bez przeciwwskazań.

Nie stosuj kilku intensywnych metod naraz. Nadmiar ruchu, światła i dźwięków może jeszcze bardziej pobudzić niemowlę. Nigdy nie potrząsaj dzieckiem. Jeśli płacz narasta, a Ty czujesz bezradność, odłóż niemowlę bezpiecznie do łóżeczka i poproś drugą osobę o pomoc.

Lęki nocne a koszmary – jak je odróżnić?

Lęki nocne są znacznie częstsze u dzieci w wieku przedszkolnym niż u niemowląt. Występują zwykle w pierwszej części nocy, podczas snu non-REM. Dziecko może krzyczeć, mieć otwarte oczy, wyglądać na przestraszone, ale nie rozpoznawać rodzica i nie reagować na próby pocieszenia. Rano zazwyczaj nie pamięta epizodu.

Koszmar częściej kończy się pełnym przebudzeniem. Dziecko szuka wtedy kontaktu, można je przytulić i uspokoić, a starszy maluch może opowiedzieć o złym śnie. Przy lęku nocnym nie budź dziecka na siłę. Zabezpiecz przestrzeń, usuń przedmioty, o które mogłoby się uderzyć, mów cicho i poczekaj, aż epizod minie. Jeżeli takie zdarzenia powtarzają się często, trwają długo lub wpływają na funkcjonowanie dziecka w dzień, omów je z pediatrą.

Stała, spokojna rutyna przed snem może ułatwić wyciszenie. Pomagają powtarzalne czynności, takie jak kąpiel, karmienie, cicha piosenka albo czytanie, wykonywane w podobnej kolejności i przy przygaszonym świetle.

Kiedy płacz wymaga kontaktu z lekarzem?

Skontaktuj się pilnie z lekarzem, jeśli płaczowi towarzyszą następujące objawy:

  • gorączka, szczególnie u bardzo małego niemowlęcia,
  • trudności w oddychaniu, sinienie ust, wiotkość lub wyraźna senność,
  • powtarzające się wymioty, objawy odwodnienia albo wyraźnie mniej mokrych pieluch,
  • przeszywający, nietypowy lub nagle zmieniony płacz, którego nie da się uspokoić,
  • drgawki, nietypowe ruchy, wysypka, obrzęk albo wyraźne pogorszenie stanu dziecka.

Wizyta u pediatry jest także wskazana, gdy nocne pobudki występują niemal każdej nocy, nasilają się, dziecko słabo je, nie przybiera na wadze albo mimo zaspokojenia potrzeb nadal długo płacze. Jeśli masz poczucie, że z dzieckiem dzieje się coś nietypowego, potraktuj tę obserwację poważnie.

Nocny płacz zwykle wynika z przejściowego dyskomfortu i z czasem staje się rzadszy. Reaguj spokojnie, dbaj o bezpieczny sen na plecach i korzystaj z pomocy drugiego opiekuna, gdy zmęczenie zaczyna być przytłaczające. Odpoczynek rodzica także jest częścią bezpiecznej opieki nad niemowlęciem.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem lub zadzwoń pod numer alarmowy.

Czytaj dalej w tym dziale